Kumpulan Peribahasa Nias (Amaedola Li Nono Niha)
Amaedola Li Nono Niha - merupakan peribahasa yang berasal dari daerah pulau Nias. Amaedola termasuk salah satu warisan budaya nenek moyang (ondröita zatua meföna) yang masih dilestarikan hingga kini.
Amaedola sebagai simbol ciri khas daerah Nias selalu dijadikan sebagai panutan dalam setiap tindakan masyarakat suku Nias (ono niha). Amaedola dirangkai dalam bentuk kata-kata yang mengandung makna tertentu dengan mengumpamakannya dalam bentuk benda-benda, tumbuhan, hewan, dan berbagai bentuk serta wujud makhluk hidup lainnya.
Sepintas, kalimat amaedola bahasa Nias kedengarannya halus dan tidak terlalu menyakiti karena disusun dengan mengikuti pola tertentu layaknya sebuah pantun.
Akan tetapi bila kita terlusuri lebih jauh, kata-kata yang disusun dalam amaedola sungguh mengandung makna yang begitu mendalam sebagai pengingat, nasehat, panutan, dan motivasi yang bisa digunakan dalam kehidupan sehari-hari.
Amaedola cocok digunakan dalam berbagai tempat dan situasi seperti di lingkungan pekerjaan, pergelaran acara adat istiadat, acara pernikahan, acara duka, penyelesaian sengketa/perselisihan, dalam kegiatan sosial masyarakat, pemerintahan ataupun agama.
Langsung saja, berikut kumpulan peribahasa Nias atau amaedola li nono niha dari daerah pulau Nias.
Peribahasa Nias yang digunakan untuk umum
-
Amada ere zasai amada ere wofo tao'ere-erei dania zi lö'ö ta bagi-bagi zi no soEluahania: amaedola wa hasara dödö ba zumange zi no so
-
Amonita ba mbasitö amonita ba wakhe, böi tötöi zagabe'e mofönu zibaya wakheEluahania: fehede ni angenanöi
-
Andrö alua gowasa andrö lambo, meno hasara dödöra ndramatua ndra'alaweEluahania: nahasara dödö ba a'ozu gohitö
-
Aoha mba'u muzawili abua mba'u na owuloEluahania: fangera-ngera fa orudu dalifusö
-
Aoha noro nilului wahea aoha noro nilului waoso, alisi tafadaya-daya hulu tafaewolo-wolo, ta faföfö na anau ta fahea na esoloEluahania: fahasara dödö
-
Baewa dete'ahe ö'ewa ba aetu dete gaheu, lö ö'ewa ba ahuluaEluahania: amaedola niha sifasalatö
-
Baru fadoro saraewa, ikhu fadoro angangoEluahania: amaedola halöwö ni'osamuzaigö
-
Belu gia belu nakhe, akha sa'ae öbe'e atagedo wombaseEluahania: be'elö sara fame'e
-
Bulu mbala hili bulu mbala ndraso, bali-bali ba lelau he zafeto he zamiEluahania: amaedola wehede fangenanö
-
Böi döni mbulu nakhe ba niha sato
-
Böi fahoi gambala ba böi fahoi dufo wa oroma bakha dölagu wa'angaoEluahania: amaedola wangide-ngide'ö
-
Böi faigi zökha ba hea-hea, faigi zökha ba dalu gatuaEluahania: mene-mene ba niha sa mali'ö horö ba zinoso
-
Böi fanila lewuö, ö hundragö dambai, ö fanila aduloEluahania: amaedola niha sebua dödö zambuana
-
Böi susuko wulawa tanömö golowingöEluahania: böi ta'alui danömö halöwöda
-
Böi tabadu duo ba wehasu-hasuEluahania: amaedola wangera-ngera nihaogö fo angeraigö
-
Böi tafufu mbuwuda ndrege zi ma'ökhö,so wombase'ö za hou-houEluahania: amaedola niha sa mologö tödönia
-
Böi tika mboto lala mba'eEluahania: si lö muwa'ö böi ta oroi yaita wanguma'ö fa böi monönö wo'ömöda
-
Böi tobali bu'u haga famao nasuEluahania: mene-mene ena'ö ifabörö zisökhi
-
Elungu dome si lö manofu farua lalaEluahania: amaedola niha si lö manofu li
-
Esolo geu ba ebua waha-waha, ba ise-ise geu ba ide-ide waha-wahaEluahania: amaedola ba mbe'elö ebua tabe'e ba ebua tatema, ide-ide tabe'e ba ide-ide tatema
-
Ezai sigaru zalu ba gahe mbanua, teu-teu awu aekhu touEluahania: amaedola ba mbe'elö nifosöfu
-
Fa'aekhu ba zinunga fa'aekhu ba nakhe, faigi gotalua duhe fa lö mateEluahania: niha sangenanö
-
Fabali ira laidö maduahö ha börö gadulo lawohaEluahania: niha so angeraigö fa'auri nia samösa ba lö i'angeraigö wa'auri zato
-
Fadoli fa lö alulu, fo'alulua fa lö aetuEluahania: fehede sabe'e ba so wangomasi'ö
-
Fao mbidölö fao mbiko fao wa'abö'a gi'oEluahania: niha so okhöta ba so nekhe
-
Fesu mbawi oholu, fesu niha taromaliEluahania: amaedola wa zazita si lö tola lö'ö tefalua ba zino so angaetula li
-
Fönö dalu nowi si no numalö ba hinölu ba lö mangawuli ba dalu nowiEluahania: amaedola wo'ömö si no mube'e ba lö tafuli ta bu'a
-
Gaolo-gaolo tambalou so möi yawa so möi touEluahania: niha tebai la'ukurai ba wa'auri
-
Gaolo-gaolo wadati, so möi yawa so möi touEluahania: niha tebai la'ukurai ba wa'auri
-
Hadia tenga idanö saösö abakha, alitö salio muholaNa idanö saösö abakha, alitö salio muhola, fino salimbuanö ma ngawuli ba hoguEluahania: amaedola anofula dome ba zumange
-
Hadia tenga landröta mbörö ndroi, sagörö mbulu ba sagörö göi ndroiEluahania: amuata wehede ba wanofu sumange
-
Hagö wanguma'ö hagö mamene ba zino to höna ereEluahania: amaedola ba wangandrö be'elö ma böwö
-
Halö khöu sihahalö na ö'ila öhalö, za usö mo'uli mbowo doro ia si dodoro na ö'ila ö'doro za usö mo'uli dalöEluahania: fehede famarou dödö
-
Hasara gorö ba ilau ö'mbawi daiEluahania: niha si hoga-hogafö
-
Hede-hede ba zabösi ao'ao ba zafiso ya'alakha na irongoEluahania: amaedola niha si lö mame ba dödönia zi sökhi
-
He no enau zusua he no ebua noyo, so zu'a-su'a sinaraewe so zu'a-su'a sinandroEluahania: amaedola ngarö-ngarö dödö ba mbe'elö
-
Hezo danö so ita da'ö dania dufoda, banua zi so yawada da'ö dania gambaladaEluahania: amaedola wehede fangandrö fa'ebolo dödö ba zumange
-
Hulö alau nago tefuru gaheEluahania: amaedola si lö mangenanö
-
Hulö dai ba dalu ndriwa ambö mbawa mba'usi, moroi tou ba ambö mbawa nasu moroi yomoEluahania: amaedola niha sifasalatö fa'auri
-
Hulö fa mbambatö galitö hulö famatua mbalö ndrögö, alawa mbongi fa mbambö alawa luo fa ndrö-ndröu manöEluahania: amaedola möli-möli ba zi fa mbambatö
-
Hulö fa tuko bawa zangasio faoma ma mela-melaEluahania: amaedola mbe'elö si faoma fasumangeta sowatö ba tome
-
Hulö fazazi laria mane fahuku lawawö, afatö wa ha nawö aetu mbagi zaneu aröEluahania: fazazita si lö tola lö'ö tefalua ba zi no so angetula
-
Hulö la'asioini gola lö falemba asioEluahania: niha si lö ma monaha si sökhi
-
Hulö latiloi mbulu dalö ya'alokha na totane nidanöEluahania: niha si lö manö mamo naha möli-möli zatua
-
Hulö malu daföfö'ö sambua ihalö ba isaitagö, hulö malu daföfögö sambua ihalö ba iföfö'öEluahania: amaedola niha si sökhi wo halöwö
-
Hulö mamarö ndraha danö khönia lölö ba khönia waröEluahania: amuata niha solu'a-lu'a
-
Hulö mamini zawaoho, ibini'ö högö nia ba oroma-roma gi'oEluahania: niha samaböbö yaia ba zi lö sökhi
-
Hulö mana nakhe zatöla toyo mbolaEluahania: niha si lö manema'ö sisökhi
-
Hulö maneu banio nono maru iwai salakha zi'iti bano möi fangaoha ba galisiEluahania: niha si lö mangoguna'ö mene-mene si sökhi
-
Hulö mangezoi duha zangaröfa, ibözini yöu ba ibözini rayaEluahania: amaedola huhuo si lö mutendro'ö
-
Hulö mogata manu ndrawa, möi horö zogata-gataEluahania: niha sanguma'ö fohalöwö khö nawö nia ba lafuli khönia wa ngohalöwö göigö
-
Hulö mo gogoto asu laowömaru tambai mbanio ba sara goli-goli geuEluahania: amaedola gomusola dödö ba ba zitambai alua wa'abu dödö
-
Hulö mowua go'o no ifaögaEluahania: niha sa siliawa ba niha
-
Hulö mowua la'izu duha, he lö bua ba mbörö ba ma sa dania so mbua ba hoguEluahania: amaedola wangandrö faebolo dödö
-
Hulö mowua wakhe no ifatuguEluahania: niha sangera-ngera ba so nekhe
-
Hulö wahö latoko högö awena i'a göniaEluahania: niha si lö omasi la wa'ö zi sökhi
-
Hulö zani'oi tugala, döfa za zizi moroi ba zi tetaruEluahania: amaedola za nema böwö
-
Kauko ba hili ta'uli ba ndraso , faolo ndra'ugö ba ufaolo göi ndra'oEluahania: li ni fo'amaedola ena'ö sowahasara dödö ba halöwö nifalua
-
La'a-la'a akho itörö mbawa watoEluahania: amaedola hadia niwa'öda lö tola lö tafalua
-
Lala ndraono mbagi nora, lala zatua zatöla dowaEluahania: amaedola zulöma
-
Lewatö nilau betua alösö moroi baero ba töla zi mate bakha nösiEluahania: niha salösö li ba ifakiko nawönia
-
Lewuö si lö mututu bu'u, ya'mangawuli khögu hanu-hanuguEluahania: amaedola wehede nifazaumba lau na ya'ia ba lau na tenga
-
Lofo-lofo tuo na lö ösi ba zahulö wongi ma sa so nösi mahemolu mbanuaEluahania: amaedola wangandrö fa'ebolo dödö ba ginötö
-
Lökhö tö mbanua aukhu tö zino ta fa'ese wangehaoEluahania: amaedola halöwö si sökhi na mutohugö
-
Lösu igo'ö-go'ö ia ulihoEluahania: amuata niha
-
Mana duha yefo nasi ambö sa'atö falölöwa sinaEluahania: amaedola zangöhöna ba so wa'ambö sa'atö
-
Mana gadulo ba hele-hele fatiti sa'atöEluahania: fa'a faehu gera-era ba böi tobali fandrö-ndröusa dalifusö
-
Mangawuli ba halama zoyo bu, mangawuli ba mbanua zi lö butuEluahania: amaedola niha sangawuli lö okhöta
-
Mao zolu'a asu nibözi huluEluahania: amuata niha samalangögö awönia
-
Muzuna-zuna gelefu wa ngalui idanö sohahauEluahania: fehede ni fo'amaedola ba wamakhai fambambatö
-
Mo'u-mo'u dete gara, lö auri ba lö mateEluahania: amaedola niha lö auri ba lö mate
-
Na anau gambalada ba ta fadölö gaheda, ba na adogo-dogo gambalada ba ta kandro'ö gahedaEluahania: fangandrö fa ebolo dödö ba zumange
-
Na ha sara li ha sambua zöndra, ta'olikhe gawöni ta'olae guli nasiEluahania: fahasara dödö
-
Na lö sonekhe-nekhe sodoma na lö sehao-hao uwu duru, itörö narö danö afore isue dalu mbanua lauru wakheEluahania: na lö satua ma salawa ba mbanua ba tola la'o siwawöi niha bö'ö
-
Ni famözi mati'o ngalai wakhe mate gulö ba lö adudu ngalai wakhe
-
Ni fanöbi bu ba hamo lö adudu hamo ba lö göi aetu mbuEluahania: niha so nekhe ba wangai angetula
-
Ni femanga harita ndrawa sambua ofetu sambua anaEluahania: amaedola niha sanguma'ö mene-mene
-
Noa ae ba wanari noa ba wa naho, ha tö ba wa ma gaele atö soEluahania: amaedola ba mbe'elö sambö
-
No mi fehede-hede lafau adu no mi fe'ao lafau luo, li ba zahulö wongi aekhu luo lö tegiloEluahania: amaedola wa zazita sitefaudu ba ginötö si no wu wa'ö
-
No mi fola'a-la'a dötö hua, mi la'a döla hulu ba mi la'a mbute gafiEluahania: amaedola wa nuno sumange ni be'e da ndrösa
-
No morigi-rigi mbu'alö hafatua awuyu laisö atua dania laleke'ö manö
-
Noro ngaukhu gawöni na hasara dödö wondröni tali muzawa hulö gafasi gawöni sesolo sibaiEluahania: fahasara dödö ba wohalöwö
-
Noro nga'ukhu gawöni noro nga'ukhu geo, ta faföfö na'anau tafahea na'esoloEluahania: amaedola wahasara dödö wamalua hadia'ia
-
No öfo'awi-awi gafulu tanö, mbörö ba öfatuo hogu ö'fababa ya'ö khögu daluEluahania: amaedola huhuo si lö mufatunö ba mböröta
-
Olifu laosi ba lö olifu da ndrawaEluahania: amaedola niha so ömö olifu ia gömönia ba sanugilö lö olifu
-
Ono geu sabila ono geu saondro, yamöi hasi zimate zi lö möi ba wa möböEluahania: niha ni tou'ö-tou (dibiarkan)
-
Ou-ou gara ya'alakha na mozawaEluahania: amaedola ndraono si lö mamondrongo li zatua
-
Owöra wakhe sidarua momböiEluahania: amaedola halöwö samösa zamobörö samösa zango'ozui ba lö te fatohu
-
Sambua mbanua sambua bua-bua, sara idanö sara ugu-uguEluahania: amaedola goi-goi hada ba zisambua mbanua
-
Sanondrö akhe ilu'i dondrö niaEluahania: niha solau si lö sökhi
-
Sanöbi ue hezo zasöbi ba ta'ewa da'öEluahania: amaedola halöwö sa wai ba zima'ökhö da'ö ni falua
-
Sanörö idanö abasö sa'atöEluahania: niha so halöwö he ha maifu ba manema
-
Sara yawa mbelu sara tou laosi, ta osakali'ö wa mözi ha sa kali wa'aetu mbagiEluahania: amaedola wa ngai angetula
-
Sifasaule ba gasö hambo ba ta bönökhi ba gasö matuaEluahania: amaedola ba mbe'elö na so zambö
-
Siwa gahe ndriala ba ha sambua garutuEluahania: amaedola halöwö si lö tolalö'ö so zangai angetula si tebai la wu'ai niha bö'ö
-
Sofanö ba gawu so fanö baene ta faoma fa balu laheEluahania: amaedola fangide-ngide'ö ena'ö faoma ta'omasi'ö nawöda
-
Sogao lösu-lösu ikhao naha högö niaEluahania: niha si lö mo angenanöi ni fazökhi nia
-
So galawe sananö töwu, so nono matua imane he nakhi be'ögu zara khöu döwu, imane he ga'a böi fadanö'ö wangandrö töwu, so ga'agu ba zinga hinölu, fagölö gömi bago wa'aukhu faoma gömi betua wa'abötuEluahania: amaedola huo-huo sifatandro
-
Solau banio ahono ba zalo'o tanöEluahania: niha sangahaogö fo'angeraigö wangai angetula
-
Solau khögu talau khönia, solau khömö talau dohoEluahania: amaedola fangabe'e dödö ba halöwö fahasara dödö
-
Sole ba ewali niha, so telögu so terigawaEluahania: niha tebai mutatugöi wa'auri
-
Solohi boroe fatambu nigohi ba fatambu zolohiEluahania: amaedola niha si farakaro
-
So nowi ba na'ai sökhi atö mbua sökhi atö lai ta fatete ta fandraiLö sökhi atö mbua lö sökhi atö lai ba tema ta bato sibaiEluahania: amaedola wa no hugö tanömö zi sökhi
-
Söfu zita ba mbutu mbawa so, zöfu tongo ba gogo soEluahania: amaedola niha sangila goi-goi
-
Sökhi tö wanou'ö sökhi tö wa me, awai si mörö tou zi no mateLösökhi tö wa me, solau tawuyu tou zi no mateEluahania: fehede ni fo'amaedola ena'ö fehede ma be'elö nifa'ema mufaudugö ba zomasi zamondrongo ma ba zo tema'ö
-
Sökhi tö wanou'ö sökhi tö wa me, tumbu nono gae mbanua sa wöli-wöliLösökhi tö wanou'ö lö sökhi tö wa me, tumbu nono gae mbanua ni kabi weweEluahania: be'elö silö faudu ba tola adudu zi no muhonogöi ma fahasara dödö zato
-
Ta bagi-bagi wa'aukhu ta faosa wogikhi manuEluahania: amaedola halöwö nilului wohalöwö
-
Ta fa mözi garamba gamao böi ta bulö-bulö ba haguEluahania: amaedola mbu'u-bu'u wehede si tebai la bulö-bulö'ö
-
Talö igo'ö-go'ö danö-tanö niaEluahania: niha so lo'ö amuata zatua nia
-
Ta sawö zinata mbawa namada ba tebai ta sawö zinata mbawadaEluahania: amaedola wa zazita sabe'e
-
Tawuwu mba'u-mba'u tafoe gondrekhata huku föna, niröi furi lö moguna'ö, tafuli ba mböwö sa wuyu-wuyuEluahania: amaedola fangomasi'ö
-
Tefengo nono gae si lö mu'ofaya, elumu döwua si lö mu'eraiEluahania: amaedola wa matunö ngaötö ni olembai numönö
-
Tenga alifa aekhu tou ba taba mbawaEluahania: amaedola zo'ömö tenga ni osamuzaigö wa mu'a
-
Tenga gulo iteu mbagi niaEluahania: amaedola niha sanguma'ö sisökhi ba nalö ihalö niha ba ilulu sa'ae
-
Togeha-geha ni'osö aro na nitou'ö manöEluahania: amaedola niha satua-tua ba sangila
-
Tufoi mbeweu bulu lato ha tö muhede'öEluahania: angeraigö ua ha tö muhede'ö
-
Undru ba la'izu ta faoma ta ndrundru mbua nawödaEluahania: fehede ni fo'amaedola fangandrö fa ebolo dödö ba lala zumange
-
Uwu zahakhö ziöli uwu zanöi nono mbawiEluahania: amaedola zanguri mbawi
-
ôda mbulu geu gölia öda mbulu geu danö, tafaoma tabunu galitö ba wu, he gae lö murino he idanö lö mu'ukhugöEluahania: fehede ni fo'amaedola ba wa mua'ö lala zumange
-
ô'ila zoi ö'ila zua ba lö ö'ila zongenge nasuaEluahania: niha sangila fa'aila niha bö'ö ba saila ia lö i'ila
Peribahasa Nias atau amaedola li nono niha untuk keluarga yang mengalami kemalangan
-
Ena'ö na si mate ni halö nemali, si mate ni halö mbalohoSo zanörö bawa duwu-tuwu, so zanörö eno'o nomoSo zofanö lö balatu, so zofanö lö tohoHewisa me inötö khö zo'ayaI'ewa döwu nia na no anau, i'obö gae nia na asoso
-
Esö-esö haombi taha, esö-esö hao kuriBa dödö madadao dalinga, ba dödö mudadao duho
-
Hulö humede mburu'u kökö, hulö mu'ao waru-waru lökhöBa mbörö humöngö-höngö alawa luo döhö manö
-
Mate duha mbasi atua duha mboliSo wehede nia bali-baliu zi so furi
-
Mate nama mbö'ö ifaudugö mbawa lökhö, mate namagu ifaudugö mbawa deuEluahania: amaedola ni oguna'ö ba wamaola sumange
-
No fahuku lauru mböna, no mangoroi he nga'afoAheta ba mbagi zimate tofali ba mbagiu sauriEluahania: mene-mene ba ndraono sanohugö moroi furi
-
Ono fangali mbörö sisi, ono fangali mbu'u kawonoSamatohu götö-götö samatohu hulayo
-
Tenga amagu zimate, amagu zihede-hede

